Thứ Hai, 13 tháng 2, 2012

TÂM LINH THỜI HIỆN ĐẠI - phần 2 ( tác giả : Xuân Tứ ) - dongaphu.vn


Đạo Mẫu Việt Nam, Tục Thờ Mẫu, đạo mẫu tứ phủ, tín ngưỡng dân gian Việt Nam
dao mau viet nam - dao mauĐạo Mẫu Việt Nam - dongaphu.vnCLB Bảo Tồn Phục Dựng Văn Hoá Tâm Linh Và Đạo Mẫu Việt Nam Theo Lối Cổ - www.dongaphu.vn TRỤ SỞ : SỐ 27 – NGHÁCH 426/20 - NGÕ 426 - ĐƯỜNG LÁNG - ĐỐNG ĐA - HÀ NỘI . Tel:   0982.747.026    -     01686373566     -    0912.012.799Mail: dongaphu.vn@gmail.com     hoặc    hoangthuy.vip@yahoo.com.vndao mau viet nam - dao mauĐạo Mẫu Việt Nam - dongaphu.vnCLB Bảo Tồn Phục Dựng Văn Hoá Tâm Linh Và Đạo Mẫu Việt Nam Theo Lối Cổ - www.dongaphu.vndao mau viet nam - dao mau
Ảnh mang tính chất minh hoạ



Phục hồi bảo tồn hay làm nhem nhúa ý nghĩa tâm linh đồng bóng

(dongaphu.vn) - Đạo Mẫu hiện nay đã được nhà nước cũng như nhiều tổ chức văn hoá bảo tồn phục dựng theo quan điểm nghệ thuật dân gian , đó cũng là điều cơ bản để Đạo Mẫu tồn tại theo giá trị nghệ thuật đời sống dân gian . Thời gian gần đây , Đạo Mẫu và nhất là hình thức lên đồng trong Đạo Mẫu đã được rất nhiều nhà nghiên cứu cũng như biên kịch tạo tác ra những tác phẩm nghệ thuật được đông đảo các nhà văn hoá trong và ngoài nước hoan nghênh và ủng hộ . Cái ý định của cácnhà nghiên cứu và làm nghệ thuật là để khơi dậy mặt tích cực về nghệ thuật văn hoá dân gian Đạo Mẫu , cho thế giới và toàn dân hiểu đúng nghĩa đúng tính chất nhân văn nghệ thuật cổ truyền . Chúng ta không phủ nhânj bước đầu thành công của những nỗ lực bảo tồn phục dựng về Đạo Mẫu của các nhà nghiên cứu các nhà văn hoá vừa qua nhưng chúng ta cũng phải nhìn nhận 1 điều thực tế trong sự phục dựng bảo tồn lại tồn tại quá nhiều sự sáng tạo và cải biên . Với những sự sáng tạo cải biên đó đã làm mất đi nhiều ý nghĩa nguyên tắc quan trọng trong nghệ thuật tâm linh hầu đồng . Hình thức hầu đồng là hình thức tâm linh khi chúng ta đưa vào sân khấu một diện cảnh huyền bí mây bay khói phủ với ý nghĩa đưa con người đến cõi hư vô thì điều đó chỉ là nhân tố để tạo cảnh tạo cảm hứng cho khán giả chứ chưa nói lên yếu tố cốt lõi của đồng bóng , người xem chưa nhìn nhận được ý nghĩa của điệu múa hay câu hát mà chỉ thích thú với diện cảnh mơ hồ với những cô đồng đóng kịch nhảy múa vô nguyên tắc uốn éo ẽo ợt một cách phi nghệ thuật . Đáng buồn hơn khi các nhà nghiên cứu nhìn vào diện cảnh một ông quan lớn được tạo lên ngả nghiêng với vài ba cô hầu cận lẳng lơ trong khi lời văn hát : " dăm ba đồng tử theo hầu - hay là : quan kéo quân về ngã ba sông bạch hạc ... " . Một đức ông Trần triều đội mũ ô xa đóng cân đai áo mão đi hia trên chiếu hầu lại cầm kiếm ra trận khua múa loạn xạ vô nguyên tắc lúc thì cứng rắn rứt khoát như tuồng lúc lại ẽo ợt như hề chèo , những dáng điệu đó không nói lên tính chất nghệ thuật riêng và đặc sắc của tâm linh Đạo Mẫu làm thay đổi trang phục một trong những vấn đề rất riêng của Đạo Mẫu , về mặt khăn áo Đạo Mẫu có rất nhiều cái tương đồng nhưng về mặt dáng dấp và cách ăn mặc trang trí thì lại rất khác với chèo , tuồng hay tế lễ . ở đây Đạo Mẫu chỉ có khăn , nét và mạng , chỉ cần có thế mà tâm linh Đạo Mẫu cổ truyền vẫn có thể tạo lên những hình ảnh ông quan bà chúa một cách đặc sắc . Điệu múa của Đạo Mẫu thể hiện sâu sắc bản chất của con người Việt Nam cổ , thể hiện chỉ trong một khoảng khắc từ một người cao quý hoà nhập vào với người nông dân từ việc lên rừng làm nương đến việc xuống sông thả lưới , gieo lúa mạch ngô khoai sắn đỗ , hái thuốc hái chè hái hoa chhẩy quả . Những công việc đó thật sự là dân dã với người cao quý như công chúa , chúa bà , chầu bà nhưng nó lại đơn sơ đến mức như một người nông dân với quả sung quả ngái măng chua mướp đắng kẹo chìu , những điệu múa đó mang một tính chất hào hùng dân tộc lúc mở nước giữ nước rồi thoắt lại hoà bình dạy dân lập ấp , khi dân ấm no thì ca vui mở hội . Chúng ta thấy một người trong một hình thái trong một khoảng khắc đã tái hiện được tinh thần giữ nước xây dựng đất nước và an vui , nó là minh chứng hào hùng thần thánh của con người Việt Nam . Những vấn đề đó người xem chưa hiểu được và người dàn dựng chưa nắm được cốt lõi của các yếu tố đầy ý nghĩa trong nghệ thuật hầu đồng mặt khác hầu đồng gắn liền với tâm linh , mà trong tâm linh lại có nguyên tắc . Với những người nông dân không qua trường lớp nhưng lại biểu diễn xuất sắc trên chiếu hầu bằng những nguyên tắc chặt chẽ mang đầy yếu tố tâm linh họ đã tạo lên những hình thái trong từng khoảng khắc , uy nghiêm , hoan hỉ , trí tuệ , từ bi , an lạc .... thậm chí là bi ai .

Chúng tôi vốn là những người dân , những người đồng bóng , cái điều mà chúng tôi muốn nói là sự tôn trọng tâm linh tôn trọng cơ bản cái riêng , cái chung của nghệ thuật trong biểu diễn hầu đồng . Vừa qua chúng tôi đã đựoc xem qua nhiều chương trình biểu diễn nhưng chúng tôi chỉ thấy chương trình " Văn ca thánh mẫu '" do nghệ sỹ Xuân Hinh biểu diễn là cơ bản đạt 70% yếu tố nghệ thuật tâm linh và nguyên tắc mặc dù chuyên nghành của nghệ sỹ là hề nhưng ở đó nghệ sỹ đã cố gắng giảm rất nhiều tính chất hề . Trong hầu đồng Đạo Mẫu phải nói lên được bản chất tính cách thuần tuý của con người Việt Nam không cứng quá , không mềm dẻo quá , là người nông dân chịu thương chịu khó , là người buôn bán , người dệt vải quay tơ , thêu thùa rồi vung gươm ra trận , rồi hậu phuơng vững chắc gieo lúa mạch , ngô , khoai , sắn , đỗ vv...

- Chúng tôi cũng đã từng gửi thư sang giáo sư Ngô Đức Thịnh nhưng chắc rằng vì lời lễ không được trơn chu hay có thể giào sư nghĩ chúng tôi gửi thư và mời giáo sư để lăng xê cho trang web Đông A Phủ , để dựa vào thanh danh giáo sư lấy danh lấy phận hoặc một lý do nào khác mà giáo sư không hồi âm . Nhưng giáo sư đã có bài viết trên trang web daomauvietnam.com của giáo sư . Ở đây giáo sư khẳng định những hình ảnh biểu diẽn nghệ thuật tâm linh hầu đồng vừa qua đã bước đầu thành công và được nhiều sự ủng hộ trong và ngoài nước , nhưng chúng tôi lại thấy băn khoăn trước sự thành công đó . Chúng tôi nghĩ quá sớm để cảm nhận sự thành công và điều nhìn nhận đó là một cách nhìn nhận phiến diện trong đó đôi chút có phần bảo thủ . Ý nghĩa của nghệ thuật ở các sàn diễn vừa qua chưa toát lên được điều gì và những kết luận như vậy sẽ làm mất đi nguyên tắc và cái riêng sâu sắc của nghệ thuật hầu đồng . Chúng tôi có thể mạn phép khẳng định rằng các vị đang hiểu mập mờ về bản chất ý nghĩa văn hoá hầu đồng trong tâm linh Đạo Mẫu .Có thể lời nói của chúng tôi không đươcj chú ý hay học thứac của chúng tôi không có bằng cấp như các vị , không đủ tiếng nói hay quyền lực để làm điều gì đó tốt đẹp thuần tuý trong Đạo Mẫu , nhưng chúng tôi cũng thiết nghĩ chúng tôi phải nói phải dành giật lại cái trật tự văn hoá tâm linh hầu đồng nó phải thực sự tồn tại một cách tôn trọng tâm linh , tôn trọng nghệ thuật , tôn trọng nguyên tắc và tính chất nhân văn của nó , chúng ta đừng vì cái phán đoán cá nhân và lòng yêu thích cá nhân để tự xoay chuyển vô nguyên tắc thiếu nghệ thuật trong tâm linh hầu đồng . Chúng ta đừng tạo sự nhem nhúa trên sàn diễn để làm mất đi tình cảm cũng như lòng yêu thích nghiên cứu tâm linh Đạo Mẫu . Chúng ta hãy phục dựng trên sàn diễn một sân khấu hầu đồng với đúng ý nghĩa những người nông dân Việt Nam là những thần thánh với một đất nước trường tồn thanh xuân trẻ hoá với tinh thần giữ nước dựng nứơc đoàn kết dù chỉ là quả sung , quả ngái , dù chỉ là một điệu múa ...

xuantu48@gmail.com

( bài viết này mang tính chất phục dựng góp ý với tinh thần xây dựng , nghiêm cấm tất cả thành viên và mọi nguời lợi dụng bài viết bình luận theo kiểu thêu dệt nói xấu xuyên tạc ảnh hưởng đến nhà nước , nhân dân và thanh danh các vị được nêu trong bài viết )
Thích Thì Click Ngay :