Thứ Ba, 3 tháng 4, 2012

“Nóng” chuyện quản lý tiền công đức


Khách hành hương bỏ tiền vào hòm công đức (Đền Sóc, Hà Nội). Ảnh: Đức Duy
VH- Đốt nhiều đồ mã nơi thờ tự, thiếu minh bạch trong quản lý tiền công đức, quá tải, lộn xộn tại các lễ hội..., đó là những vấn đề “nóng”, nổi cộm đã được đề cập tại Hội nghị sơ kết công tác quản lý và tổ chức lễ hội đầu năm 2012 do Bộ VHTTDL tổ chức ngày 30.3 tại TP Uông Bí (tỉnh Quảng Ninh).
Chuyển biến mạnh
Không chỉ có sự tham gia của đại diện Sở VHTTDL 35 tỉnh, thành có nhiều lễ hội và BQL 12 di tích trọng điểm trong cả nước, Hội nghị còn có sự góp mặt của các Thượng tọa, Đại đức, trụ trì một số di tích, cơ sở thờ tự.
 Cần nghiên cứu và có giải pháp quản lý tốt, minh bạch nguồn tiền này, trước hết để những người làm công đức thấy được ý nghĩa của những đồng tiền khi được sử dụng đúng địa chỉ, mục đích. Đó cũng còn là uy tín của các cơ sở tín ngưỡng, thờ tự... Tuy nhiên, không nên hiểu rằng Nhà nước sẽ thu tiền công đức, giọt dầu mà chỉ nhằm mục đích định hướng, hướng dẫn cách quản lý sử dụng tiền công đức sao cho minh bạch, đúng mục đích mà thôi. (Thứ trưởng Huỳnh Vĩnh Ái)

“Bên cạnh chuyển biến tích cực còn có nhiều câu chuyện nan giải đang đặt ra trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội, hằng ngày hằng giờ đòi hỏi các cơ quan lý cần nỗ lực tìm kiếm, hiến kế giải pháp nhằm tháo gỡ...”, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Huỳnh Vĩnh Ái nhấn mạnh.
Nhìn nhận hàng loạt bài toán thực tế, tồn tại kéo dài qua nhiều mùa lễ hội, Thứ trưởng Huỳnh Vĩnh Ái cũng chia sẻ, quản lý và tổ chức lễ hội là một đề tài thực sự khó. Những hạn chế thiếu sót, những hiện tượng phản cảm đang làm biến chất tính thiêng của lễ hội. Ông cũng cho rằng, trước thực tế này, nhà quản lý không thể làm ngơ mà phải thực sự trăn trở tìm giải pháp, trước hết để đáp ứng được nhu cầu tâm linh tín ngưỡng cho mỗi khách hành hương. “Chúng ta không cầu toàn rằng ngay mùa lễ hội năm tới, những tiêu cực sẽ hết nhưng phải làm sao để giảm càng nhiều càng tốt. Khi khuôn viên các di tích không thể mở rộng mà lượng người đổ về quá đông thì tìm giải pháp để dung hòa, cân bằng càng trở nên cấp bách”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Ông Trần Minh Chính, Phó Cục trưởng phụ trách Cục Văn hóa cơ sở, Bộ VHTTDL cho biết, ngay từ đầu mùa lễ hội, nhiều vấn đề nổi cộm đã được Bộ VHTTDL tập trung chỉ đạo nhằm tìm giải pháp khắc phục như mô hình quản lý di tích, xử lý tiền giọt dầu, tiền công đức; sản xuất, tiêu thụ và vận chuyển đồ mã; công tác quy hoạch lễ hội, đảm bảo an ninh trật tự và thực hiện nếp sống văn hóa trong hoạt động lễ hội...
Bên cạnh các đoàn kiểm tra trực tiếp do Bộ trưởng và các Thứ trưởng làm trưởng đoàn tiến hành kiểm tra công tác chuẩn bị và tổ chức tại các địa bàn tập trung nhiều lễ hội, Bộ VHTTDL đã chỉ đạo Viện VHNT VN phối hợp với Sở VHTTDL, UBND TP Nam Định xây dựng Đề án tổ chức lễ khai ấn Đền Trần (Nam Định) 2012, không phát ấn vào đêm 14 tháng Giêng để khắc phục tình trạng lộn xộn đã xảy ra trong mùa khai ấn năm 2010 và 2011. Thanh tra Bộ cũng đã lập kế hoạch thanh, kiểm tra sâu rộng tại 18 tỉnh với 52 điểm di tích, cơ sở tôn giáo tín ngưỡng vào các thời điểm trước, trong và sau Tết Nguyên đán...
Một thực tế đã được ghi nhận rõ nét, mùa lễ hội năm nay, công tác chuẩn bị đã được các địa phương thực hiện chu đáo. BQL di tích Chùa Hương, Hà Nội đã hướng dẫn cho 4.600 chủ đò chuẩn bị các điều kiện phục vụ du khách, thực hiện nếp sống văn hóa và hướng dẫn du khách đảm bảo vệ sinh môi trường. BTC lễ hội đền Trần (Nam Định) đã lắp đặt hệ thống biển báo giao thông tại khu vực lễ hội. Chùa Hương Tích (Hà Tĩnh) đã xây lắp hệ thống cáp treo phục vụ du khách... Ông Trần Minh Chính khẳng định, công tác quản lý nhà nước được phát huy đã tạo chuyển biến mạnh. Cảnh quan văn hoá lễ hội ngày một tốt hơn; nhiều hủ tục lạc hậu, tệ nạn xã hội từng bước được khắc phục, nhất là tệ mê tín dị đoan và nạn hành khất đeo bám du khách. Hiện tượng xâm hại di tích đã giảm, các di tích gắn với lễ hội đều được tu bổ khang trang hơn; cơ sở hạ tầng, cơ sở lưu trú dịch vụ được nâng cấp cải tạo...
Đáng kể, việc đặt tiền lễ, tiền giọt dầu đã có chuyển biến tích cực. BTC lễ hội đã hướng dẫn nhân dân đặt tiền đúng nơi đúng chỗ, bố trí lực lượng thu gom kịp thời, tình trạng ném tiền bừa bãi đã được chấn chỉnh một bước. Điển hình như tại Ga Cáp Treo (Chùa Hương) đã hạn chế việc khách hành hương ném tiền tại ga và khu vực phía dưới; các hiện tượng phản cảm nhét tiền vào tay Phật, hang động và trên ban thờ... đã giảm hẳn ở nhiều nơi, tiêu biểu là Phủ Dày (Nam Định), Chùa Bái Đính (Ninh Bình), Côn Sơn- Kiếp Bạc (Hải Dương), lễ hội Tây Thiên (Vĩnh Phúc)...  
Tiền giọt dầu
"Nóng" chuyện quản lý tiền công đức
Đối với tiền công đức, Nhà nước có thể can thiệp ở góc độ định hướng giúp các cơ sở tôn giáo tín ngưỡng quản lý và sử dụng tốt nguồn tiền công đức mà các phật tử, khách hành hương đã tin cậy gửi gắm. Tuy nhiên, không nên bắt buộc có một mô hình thống nhất cho việc quản lý này ở các cơ sở tín ngưỡng, thờ tự... (Thượng toạ Thích Thanh Quyết) 

Khẳng định những chuyển biến tích cực, song nhiều ý kiến vẫn thừa nhận, quản lý lễ hội còn bộn bề cái khó. Được đề cập nhiều nhất là câu chuyện quản lý tiền công đức. Ông Trần Minh Chính nhấn mạnh, một trong những bất cập là công tác quản lý tài chính và nguồn thu từ lễ hội. Ở một số địa phương công tác này còn buông lỏng, tạo điều kiện thu lời cho một số cá nhân mà chưa khai thác hiệu quả và đầu tư trở lại cho di tích tương ứng với nguồn công đức của nhân dân. Phó Chánh Thanh tra Bộ VHTTDL Phạm Xuân Phúc cũng bức xúc: “Việc quản lý, sử dụng các nguồn thu từ di tích và lễ hội, bao gồm tiền công đức, giọt dầu, tiền lễ vẫn còn phức tạp, nhiều nơi có nhiều chủ thể cùng tham gia quản lý nhưng thu, chi riêng. Nhiều nơi vẫn chưa có sự công khai, minh bạch trong thu chi và việc sử dụng, khiến cho dư luận đặt vấn đề: nguồn tiền này do ai quản lý và sử dụng nó như thế nào?”.
Thượng toạ Thích Thanh Quyết, Giáo hội Phật Giáo VN, trụ trì tại khu di tích-danh thắng Yên Tử cho rằng: “Đối với tiền công đức, Nhà nước có thể can thiệp ở góc độ định hướng giúp các cơ sở tôn giáo tín ngưỡng quản lý và sử dụng tốt nguồn tiền công đức mà các phật tử, khách hành hương đã tin cậy gửi gắm. Tuy nhiên, không nên bắt buộc có một mô hình thống nhất cho việc quản lý này ở các cơ sở tín ngưỡng, thờ tự...”.
Miếu Bà Chúa Xứ (An Giang) được xem là một mô hình tốt, hiệu quả trong quản lý, sử dụng tiền công đức. Theo ông Ngô Quang Láng (Phó giám đốc Sở VHTTDL tỉnh An Giang) thì tại đây, tiền công đức được quản khá chặt chẽ bởi một BQL gồm hàng trăm người. Nguồn tiền này được sử dụng vào các mục đích như tu bổ khuôn viên du tích, phục vụ các hoạt động xã hội, đầu tư cho cơ sở hạ tầng..., rất công khai và minh bạch.
Trong khi đó, Phó Chánh thanh tra Phạm Xuân Phúc cho biết, nhiều nơi, quản lý tiền công đức đang là nguyên nhân dẫn đến những lộn xộn, phản cảm. Một số đền, chùa có quá nhiều hòm, khay đựng tiền công đức, giọt dầu. Phiếu thu tiền công đức nhưng lại không có số sê ri, cũng không ghi sổ. Thậm chí ở Chùa Bái Đính (Ninh Bình), Hoà thượng Thích Thanh Tứ đã viên tịch từ cuối năm 2011 nhưng đầu mùa lễ hội 2012, tờ ghi nhận công đức ở đây vẫn có chữ ký và tên của ông.
Xung quanh câu chuyện quản lý tiền công đức, Thứ trưởng Huỳnh Vĩnh Ái chia sẻ: “Cần nghiên cứu và có giải pháp quản lý tốt, minh bạch nguồn tiền này, trước hết để những người làm công đức thấy được ý nghĩa của những đồng tiền khi được sử dụng đúng địa chỉ, mục đích. Đó cũng còn là uy tín của các cơ sở tín ngưỡng, thờ tự... Tuy nhiên, không nên hiểu rằng Nhà nước sẽ thu tiền công đức, giọt dầu mà chỉ nhằm mục đích định hướng, hướng dẫn cách quản lý sử dụng tiền công đức sao cho minh bạch, đúng mục đích mà thôi”.
Ông cũng nhấn mạnh, để có được những giải pháp khả thi, cần nghiên cứu kỹ các hình thức quản lý tại các đền, chùa, cơ sở thờ tự hiện nay như thế nào. Nghiên cứu các mô hình tốt để học tập, nhưng không rập khuôn cứng nhắc tránh dẫn đến thất bại. “Đây là vấn đề rất phức tạp và nhạy cảm, Bộ VHTTDL đã giao cho các đơn vị chức năng phối hợp với Ban Tôn giáo Chính phủ, Bộ Tài chính... cùng thực hiện đề án nghiên cứu và Thông tư quản lý nhằm tìm kiếm những giải pháp khả thi”, Thứ trưởng cho biết.
Nhiều nơi, quản lý tiền công đức đang là nguyên nhân dẫn đến những lộn xộn, phản cảm. Một số đền, chùa có quá nhiều hòm, khay đựng tiền công đức, giọt dầu. Phiếu thu tiền công đức nhưng lại không có số sê ri, cũng không ghi sổ. Thậm chí ở Chùa Bái Đính (Ninh Bình), Hoà thượng Thích Thanh Tứ đã viên tịch từ cuối năm 2011 nhưng đầu mùa lễ hội 2012, tờ ghi nhận công đức ở đây vẫn có chữ ký và tên của ông. (Phó Chánh thanh tra Bộ VHTTDL Phạm Xuân Phúc)

Anh Thu

baovanhoa.vn
Thích Thì Click Ngay :